Wat is het nut van een derde doelman?

De tweede aflevering van Sporza Dox begint op 29 maart 2016.

Op die dag nemen de Rode Duivels het in een oefeninterland op tegen Portugal. Op de persconferentie vooraf heeft toenmalig bondscoach Marc Wilmots een stevige verrassing in petto in verband met zijn selectie voor het Europees Kampioenschap.

Tot ieders verbazing weet Jean-François Gillet als eerste dat hij zeker mee mag naar het EK. In 2014 heeft hij het WK in Brazilië gemist wegens een schorsing, maar Wilmots gunt hem een afscheid bij de Rode Duivels door de grote poort.

Gillet mag dus mee naar het EK in Frankrijk, als derde doelman. En dat doet de vraag rijzen: wat is eigenlijk het nut van een derde doelman?

Voor Wilmots lijkt het een evidente keuze maar journalisten en analisten stellen de keuze van de bondscoach meteen in vraag.

Gillet gaat dus vooral mee omdat hij goed in de groep ligt en voor een goede sfeer zorgt. Absurde argumenten voor een selectie volgens Jan Boskamp. Om het met zijn woorden te zeggen:

“Dat Gillet goed is voor de sfeer? Dan kan je ook Pipo de Clown meenemen, waar slaat dat nou op?”

Gillet stelt meteen iedereen gerust: hij gaat niet mee als clown voor de sfeer. Zijn aanwezigheid tilt Courtois en Mignolet juist naar een hoger niveau.

Maar heeft de derde doelman naast een mentaal nut ook nog een sportief nut?

Voetbalfans praten nog altijd smalend over de vakantie van de derde keeper van de Rode Duivels op de Mundial van 1986 in Mexico. Gilbert Bodart zou toen een maand aan het zwembad hebben gelegen en mooi gebronzeerd terug thuis gekomen zijn.

Vier jaar eerder, in Spanje, hebben de Rode Duivels hun drie doelmannen wel degelijk nodig. Tijdens de laatste groepswedstrijd tegen Hongarije vindt namelijk deze botsing plaats tussen Jean-Marie Pfaff en Erik Gerets.

Pfaff kwam er zonder blessure vanaf, maar kaapte na de match toch de ambulance weg die voor Gerets bestemd was. Omdat de ploeg de fratsen van Pfaff beu was, gaf toenmalig bondscoach Guy Thys in de eerste wedstrijd van de tweede groepsronde een kans aan Theo Custers. Maar tegen Polen ging Custers jammerlijk de mist in en kreeg hij een hattrick van Boniek om de oren. Het was meteen de laatste keer dat Custers mocht keepen voor de nationale ploeg. In de volgende match, tegen de Sovjetunie, werd derde doelman Jacky Munaron in doel gezet.

De Rode Duivels gebruikten in ‘82 dus drie doelmannen over vijf wedstrijden. Drie WK-landen deden beter en gebruikten hun drie doelmannen in drie groepswedstrijden.

Het FIFA-reglement is trouwens heel duidelijk: elk land moet verplicht drie doelmannen meenemen. In 2010 probeerde Noord-Korea de aanvaller Kim Myong-won in te schrijven als derde doelman, maar de FIFA ontmaskerde de snode plannen van de Noord-Koreanen. Resultaat: Kim Myong-won mocht enkel als doelman op het WK opdraven. Wat hij uiteraard niet deed.

De absolute hoogdag voor alle derde doelmannen ter wereld is 5 juli 2014. Nederland en Costa Rica staan op die dag tegenover elkaar in de kwartfinale van het WK in Brazilië. Het staat nog steeds 0-0 wanneer de Nederlandse doelman Jasper Cillessen in minuut 117 met een prachtige save uitpakt. Met de strafschoppen in zicht beschouwt iedereen dit als een perfecte boost voor zijn zelfvertrouwen. Behalve Louis van Gaal. De bondscoach heeft op dat moment al derde doelman Tim Krul laten opwarmen – en dus niet tweede doelman Michel Vorm – om hem speciaal voor die bewuste strafschoppen in te brengen. Het blijkt een meesterzet van tactisch genie Van Gaal. Penaltyspecialist Krul wordt de held van de avond en pakt twee elfmeters. Zo plaatst Nederland zich voor de halve finale.

De halve finale tegen Argentinië eindigt weer onbeslist, maar Van Gaal heeft zijn drie wissels al opgebruikt. Derde keeper Tim Krul kan deze keer dus niet invallen. Alle hoop rust op de schouders van Jasper Cillessen, maar hij kan alleen maar lijdzaam toezien hoe de Argentijnen elke penalty voorbij hem knallen. De WK-droom van Oranje ligt aan diggelen en de sfeer in Nederland gaat onder nul. Of hoe de hoop van een natie ook van een derde doelman kan afhangen.